Stel je voor… Je staat ’s morgens op, kleed je aan en springt op de fiets. Onderweg maak je een stop bij de supermarkt voor een snel ontbijt. Speciale aanbeiding voor jou in het schap. Bij de kassa worden de producten gescand en je vult je pincode in en “u heeft betaald”. Je gaat op weg naar het werk…
Onderweg passeer je een persoonlijke reclameboodschap met daarop de laatste gadgets voor de nieuwe telefoon die je twee dagen geleden hebt aangeschaft, ook worden er leuke cadeaus getoond voor je vriend die binnenkort jarig is. Aangekomen op het werk open je de deur door je hand langs de scanner te halen. Eenmaal bij de koffiemachine staat er al een heerlijk vers kopje koffie, met melk en suiker, voor je klaar. En dat is nog maar het begin van de dag… Het kan allemaal!
Moeten we dit allemaal willen?
Karin Vink, student Logistiek aan de Hogeschool van Amsterdam, schreef een artikel naar aanleiding van de steeds grotere en belangrijkere rol die transparantie gaat vervullen in zowel het bedrijfsleven als het leven van de burger.
Nationaal en internationaal is er een discussie ontstaan over in hoeverre transparantie doorgevoerd moet en kan worden. Hierbij kan gedacht worden aan privacyschending van de burger maar ook het op straat komen te liggen van gevoelige persoonlijke en bedrijfsinformatie. Wordt Nederland echt transparant als van iedere Nederlander bekend is waar deze zich bevindt?
De techniek is er klaar voor
De moderne technieken maken het mogelijk om steeds grotere en uitgebreidere databanken op te bouwen die gebruikt kunnen worden voor het opslaan van klant specifieke informatie. Met de invoering van de OV-chipkaart in 2005 kwamen er steeds meer geluiden dat de privacy van de reiziger in het geding komt. Dit omdat reisinformatie voor andere doeleinden gebruikt zou kunnen worden. Ook het toekomstige rekeningrijden ligt onder vuur, wederom omdat alle reisinformatie vastgelegd en bewaard zal worden.
Wat is transparantie?
Transparantie staat vooral voor openheid en duidelijkheid, dit is bij bedrijven terug te vinden in het openbaar maken van hun cijfers of bedrijfsinformatie. In de politiek is het om de zo genoemde ‘achterkamertjespolitiek’ tegen te gaan doordat discussies en besluiten in het openbaar gemaakt dienen te worden.
Voor burgers komt het erop neer dat er openheid is over onder andere de persoonsgegevens en het reis-, bestedings- en belgedrag. Het bestedingsgedrag kan bijvoorbeeld een bijdrage leveren over de persoonlijke leefgewoonten en interesses waarop weer ingespeeld kan worden door bedrijven en zorgverzekeraars.
Bij tracking & tracing, het volgen van goederen en producten, zijn er al vele mogelijkheden. Een van die mogelijkheden is het gebruik van een actieve RFID chip. Deze actieve chip bevat een unieke code die is gekoppeld aan informatie over het product, of in dit geval een mens. Een actieve chip is en chip die zelf actief een signaal uitzend welke wordt opgevangen door satellieten. Deze informatie wordt vervolgens opgeslagen in databases waar de informatie, indien nodig, weer kan worden opgevraagd.
De RFID chip werd tot nu toe vooral in de transportwereld gebruikt voor het traceren van ladingen en pakketten. Steeds vaker wordt de RFID chip voor verschillende persoonlijke toepassingen gebruikt. Bijvoorbeeld de OV-chipkaart, in de chipkaart zit een non-actieve chip die alleen gelezen kan worden wanneer deze dicht langs een scanner gehaald wordt. Om personen te kunnen volgen zal er gebruik gemaakt moeten worden van een actieve chip.
Deze chip zal aangebracht moeten worden in of op iets wat de burger continue bij zich heeft. Hierbij kan gedacht worden aan een ID-kaart of paspoort aangezien iedereen deze altijd bij zich dient te dragen, een mobiele telefoon of zelfs op de persoon zelf.
De gechipte mens
Het plaatsen van een actieve RFID chip onder de huid van elk persoon heeft technisch de voorkeur omdat op deze manier wordt voorkomen dat de chip overgedragen wordt aan iemand waar de chip niet aan toebehoord. Ook wordt voorkomen dat men de chip vergeet met als gevolg dat deze persoon niet meer traceerbaar is. Dit heeft als voordeel dat men er niet meer aan hoeft te denken om bijvoorbeeld het rijbewijs mee te nemen.
In 2006 deed de Rotterdamse Baja Beach Club een experimentje met RFID. De onderhuidse chip waarmee je gemakkelijk de Rotterdamse discotheek Baja Beach Club binnenkomt, was in ‘no time’ uitverkocht. Zeventig vaste klanten van de club hebben een onderhuidse chip ter grootte van een rijstkorrel in hun arm. De chips zijn ingebracht door een arts. Klanten met een chip kunnen altijd de discotheek in en hebben toegang tot het VIP-deck.
De chip kan worden gelinkt aan vele soorten informatie. Hierbij moet gedacht worden aan diverse persoonsgegevens, zoals geslacht, naam, geboorte datum, adres, etc. Maar ook medische gegevens; bloedgroep, zorgverzekeraar en medicijngebruik. Daarnaast kan informatie over rijbewijzen, bankgegevens en koopgedrag ook worden gelinkt aan de chip. De persoons- en medische gegevens kunnen van pas komen bij een misdaad of een ongeval, hierbij kan de informatie meteen opgevraagd worden door politie of ambulancemedewerkers waardoor er een specifieke aanpak gekozen kan worden. De persoonsgegevens kunnen worden gebruikt voor toegang tot beveiligde gebouwen, etc. Informatie over bankgegevens kan gebruikt worden voor betalingen in combinatie met bijvoorbeeld een pincode. Met de registratie van het koopgedrag kunnen commerciële bedrijven slim hun marketing aanpassen op de interesse van elk individu.
De voors en tegens
Er zijn verschillende argumenten voor en tegen het volgen van burgers. Op dit moment is het door de wet bescherming persoonsgegevens onmogelijk om iedereen van een RFID chip te voorzien die is gelinkt aan een databank. Deze wet stelt dat persoonlijke informatie niet langer bewaard mag worden dan dat strikt noodzakelijk is en dat de persoonsgegevens alleen verwerkt mogen worden als daar een goede reden toe is of als de betrokken burger daar toestemming voor geeft.
Ook is het zo dat de actieve RFID chips op het moment een dusdanig formaat hebben dat deze nu nog ongeschikt zijn om onder de huid aan te brengen. Dit wordt veroorzaakt doordat de actieve chip een batterij en een antenne nodig heeft om informatie te kunnen zenden. Wanneer er een duidelijk eisenpakket samengesteld is over de functies van de RFID chip die bij mensen ingebracht kan worden, zal er met de ontwikkeling van een bruikbare chip gestart worden.
Een zorgpunt blijft de privacy. Buiten het feit dat er toestemming nodig is om persoonlijke informatie vast te leggen, zal er een discussie ontstaan over wie er uiteindelijk verantwoordelijk is voor het opslaan, bijhouden en beveiligen van de gegevens in de databanken. Deze discussie zal langdurig aan kunnen houden gezien het feit dat er veel verschillende belangen en meningen aan te pas komen.
Een ander nadeel van het volgen van personen is dat de verkregen informatie bij de verkeerde personen terecht kan komen. Zo wordt het een stuk makkelijker om iemand op te sporen om deze kwaad aan te doen of te chanteren.
De grote voordelen van volgen van personen is dat er nauwkeurige informatie kan worden ingewonnen over de verschillende leefgewoontes van burgers. Deze informatie kan gebruikt worden voor bijvoorbeeld het afsluiten van verzekeringen, het klant specifiek maken van marketingboodschappen, het tegengaan van criminaliteit, de toegang bepalen voor beveiligde gebieden of gebouwen, etc.
Bij het opsporen van mensen kan de chip ook goed van pas komen. Niet alleen wanneer iemand gezocht wordt die in verband wordt gebracht met een misdaad, maar ook wanneer iemand weggelopen is. Recente voorbeelden hiervan zijn weggelopen TBS’ers of de verdwijning van Milly Boele.
Daarnaast zal er ook gekeken kunnen worden naar de toepasbaarheid van de RFID chip bij het rekeningrijden. Er zijn op het moment vele discussies over dit onderwerp, de kastjes die in de auto’s moeten komen zijn fraude gevoelig en de plaatsing van alle apparatuur zou te duur zijn. Met invoering van een persoonlijke RFID chip is dit probleem misschien te vermijden. Het inbrengen van een RFID chip heeft ook als voordeel dat je nooit meer je papieren of pasjes kan vergeten. Hierdoor is iedereen te allen tijde identificeerbaar en heeft men altijd een rijbewijs en zorgverzekeringpasje bij zich. Hierdoor worden bijvoorbeeld de verkeerscontroles minder tijdrovend omdat alle benodigde informatie in een keer opgevraagd kan worden, dit zonder vertraging op te lopen door niet complete documenten.
Wel of niet doen?
Het volgen van personen heeft de nodige voor- en nadelen. Vooral de de privacy blijft een belangrijk discussiepunt. Kan dit voldoende verholpen worden door het maken van goede afspraken? Voor het controleren en beschermen van deze gegevens zal een controlerende instantie aangewezen moeten worden. In dit geval zou als controlerende instantie de overheid ingesteld kunnen worden, maar zij zouden dit ook kunnen uitbesteden aan een speciaal opgerichte instantie die ervoor zorg draagt dat gevoelige persoonsinformatie beschermd blijft. Maar, vertrouwen we die overheid voldoende?
Het argument van het risico dat de verkregen informatie bij de verkeerde personen zou kunnen komen is natuurlijk waar, maar de vraag is of dat risico groter is dan bij de huidige situatie. In de huidige situatie wordt dan wel niet vastgelegd waar iemand zich precies bevind, maar dit is wel te achterhalen door bijvoorbeeld telefoongegevens. In veel gevallen zijn adresgegevens eenvoudig op te zoeken in het telefoonboek. Wanneer iemand kwaad wil, zal deze toch wel de moeite nemen om achter de benodigde informatie te komen.
De voordelen van het volgen van personen zijn vooral het snel, up to date identiteits- en medische informatie verkrijgen, geen pasjes en losse papieren meer en het verzamelen van nauwkeurige informatie over de levensstijl van de burger. Deze verzamelde informatie kan voor verschillende doeleinden gebruikt worden en is hiermee multi-inzetbaar. Ook kunnen in de verdere toekomst de mogelijkheden uitgebreid worden, gedacht hierbij wordt aan rekeningrijden.
De meest gewenste situatie op korte termijn zal zijn dat iedere burger voorzien is van een RFID chip die vastlegt waar deze persoon zich bevindt en persoonsgebonden informatie verzameld en opslaat. Deze chip zal gelinkt zijn met een enorme database die wordt beheerd door een speciaal daarvoor in het leven geroepen instantie. Deze instantie ziet erop toe dat alleen daarvoor bevoegde bedrijven en personen tot specifieke informatie deze informatie op kunnen vragen.
In deze database wordt alle informatie betreffende de identiteit, rijbewijzen, bankgegevens, leefgewoonten, koopgegevens, etc. opgeslagen. Deze informatie wordt gebruikt door overheid, bijvoorbeeld bij het uitvoeren van routinecontroles en het opsporen van burgers. De informatie kan door daartoe bevoegde bedrijven worden gebruikt om klant specifieke reclameboodschappen onder de aandacht te brengen. Denk hierbij aan zorgverzekeraars die een passend aanbod kunnen doen die past bij de levensstijl van de klant, of een telecombedrijf die een aanbod doet wat past bij het belgedrag.
Het zal niet meer nodig zijn om een portemonnee bij zich te dragen, zoals eerder genoemd is informatie betreffende de identiteit en rijbewijzen opgeslagen in de databank. Betalingen zullen ook gebeuren met de RFID chip. De betalingen zullen pas gedaan worden zodra een pincode of beveiligingscode is ingevoerd, dit om ons te beschermen tegen ongewenste afschrijvingen. Klantenpassen en andere wijzen van klantenvoordelen zijn ook niet meer nodig. Deze informatie wordt wederom digitaal opgeslagen in de database.
De veiligheid wordt ook vergroot met invoering van de RFID chip. De politie is in staat makkelijker mensen op te sporen met openstaande rekeningen of die gezocht worden vanwege een overtreding. Daarnaast is het makkelijker om grote groepen mensen in de gaten te houdenbij grote evenementen als voetbalwedstrijden of Koninginnedag.
Is het haalbaar?
De vraag blijft in hoeverre het volgen van personen en het opslaan van informatie in een databank haalbaar is in de nabije toekomst. Bij deze vraag moet vooral rekening gehouden worden met de techniek, maar ook zeker met de mening van de burger. Wat betreft de techniek van een chip van acceptabele grootte en hoe de databases waar alle informatie opgeslagen kan worden in te richten, kan relatief eenvoudig onderzocht worden. Wanneer blijkt dat de mogelijkheid tot ontwikkeling bestaat, kan hier snel mee begonnen worden.
De mening van de burger wordt wat lastiger. Er zal heel goed geïnformeerd moeten worden wat de invoering van de RFID chip inhoud en welke informatie de databases bevatten. Er zal hierbij ook veel aandacht besteed moeten worden aan uitleggen hoe deze beveiligd is en welke bedrijven, personen of instanties toegang hebben tot specifieke persoonsinformatie. De invoering zal stapsgewijs doorgevoerd moeten worden met bijvoorbeeld alleen informatie die van belang kan zijn voor politie en justitie. Naarmate men meer vertrouwd raakt met het systeem kan dit uitgebreid worden met bijvoorbeeld de mogelijkheid om te betalen.
Kortom, de invoering van het volgen van personen heeft grote voordelen, maar de invoering zal op de nodige weerstand stuiten enige tijd vragen, zolang het aspect van ‘privacy’ niet wordt geregeld.
Karin Vink is student Logistiek aan de Hogeschool van Amsterdam
Begeleidend docent was Bé Slatius
Tags: privacy, rfid, transparantie
6 Reacties
… en voordelen voor de burger zoals gezette kopjes koffie zit er natuurlijk ook niet in.. stel je voor dat iedere werknemer 1 kopje eper week laat staan.. dat loopt voor grote bedrijven in de hoge cijfers.. daarnaast is er geen noodzaak voor winstmaximalisatie en tellen de kopjes die men eigenlijk had gewild maar niet heeft genomen ook mee. kortom.. slechts indien men er meer winst mee behalen kan
Zoals met vele zaken zijn er ook voor de RFID chip de voor- en nadelen. Wat ik nu erg mis in dit verhaal is de onmogelijkheid om jezelf te beschermen tegen negatieve elementen vanuit de overheid. Waar kan men zich dan nog verstoppen en weerstand bieden.
Is die stelling reëel of niet? .. Het is niet zo heel lang geleden dat een voorganger van de RFD zijn werk deed in oorlogstijd. De Jodenster !!! Zou met het bestaan van de RFID het verhaal van Anne Frank kunnen bestaan?!
Zijn de genoemde ‘voordelen’ dan zo veel meer een voordeel tegenover de huidige gang van zaken. Om dit goed in kaart te brengen zul je wel de belanghebbende op de schaal moeten uitzetten. In medische noodgevallen waarbij snelle hulp nodig is en de patiënt niet niet reageert is het een voordeel. De meesten van ons zullen echter door het leven manoeuvreren zonder ook maar een ongeluk te hebben. In andere omstandigheden kan altijd een database geraadpleegd worden met de medische gegevens. Daar is toch echt geen chip voor nodig.
Het bovenstaand artikel legt echter de nadruk op de voordelen, maar die zitten voornamelijk in de hoek van Big Brother. En die privacy??? .. Niemand kan mij garanderen dat deze gewaarborgd zal zijn. Ik zal slechts een sociale belofte aangereikt krijgen die op elk moment gebroken kan worden. De wet is slechts een reglement en geen garantie.
Heeft de RFID bij mij een kans als de privacy geregeld wordt? .. NEE !!! Absoluut niet. Het ligt in de trend dat alles wel misbruikt wordt in de verkeerde handen. Dus als het aan mij ligt zeg ik: “Nu niet en nooit niet”.
Verder is hier nog een link naar een video die een impressie geeft van deze lugubere toekomst.
http://www.youtube.com/watch?v=-s8phzMqpJ0
Hi Karin,
je idee is even interessant als voor de hand liggend. De technische mogelijkheden zijn al groot en zullen alleen maar toenemen. Prima, zolang de privacy maar niet (ongewild) in het gedrang komt. Veel mensen zeggen ‘ze mogen van mij alles weten’. Als je even doorvraagt, en een paar voorbeelden geeft, wordt men echter al een stuk gereserveerder.
Privacy heeft sterk te maken met vrijheid. Vrijheid is kwetsbaar. Mensen zijn kwetsbaar. Bescherming tegen ongewenste intimiteiten, bescherming van vrijheid, is een essentiële voorwaarde voor het bestaan, voor het ‘mens’zijn.
Die bescherming staat hier onder grote druk. Oost-Duitsers zijn verbaasd over de mate waarin Nederland zijn burgers al controleert. Je kent ongetwijfeld de Stasi? Je ziet ook dat de bescherming van persoonlijke gegevens in veel landen, waaronder Duitsland, veel beter is gewaarborgd dan in Nederland.
Veel artsen weigeren ook hun eigen data in het EPD (Elektronisch Patiënten Dossier) op te laten slaan.
Omdat privacy niet gewaarborgd is, niet écht gewaarborgd kan worden. Bescherming van persoonlijke data is óók met RFID nooit gewaarborgd. Sommige ideeën verdienen het te sterven in schoonheid, zo ook deze inzet van RFID en wat er op dit terrein verder ontwikkeld wordt.
Er is meer dan korte termijn en resultaat. Lees ook nog eens Kafka.
Is dit onderdeel van onderzoek door filosofen?
Wat een merkwaardig betoog. Er is helemaal geen behoefte aan een dergelijke zakelijke afweging van de voors en tegens. Zoals je ook aan de voorgaande reacties kan zien ligt het juist in de beleving zeer gevoelig. En welk probleem lost dit nou eigenlijk echt op? Ik krijg het gevoel dat deze afweging geschreven is omdat de techniek dergelijke dingen mogelijk maakt. En dan moeten we het blijkbaar ook allemaal maar willlen en implementeren.
Wat mij betreft schrijft Karin nog een extra paragraaf maar dan vanuit menselijk perspectief en niet met een kille, zakelijke bril.
Mijn conclusies is: Je moet zééér terughoudend zijn met dergelijke nieuwe technieken, omdat voordelen zeer beperkt zijn, het zeer gevoelig ligt en de schade door foutebn of misbruik enorm kan zijn. En éénmaal ingevoerd is de weg terug moeilijk.
De enige manier waarop privacy gegarandeerd kan worden is door de privacy schendende aspecten onmogelijk te laten zijn binnen de toe te passen techniek. Dit is bij rfid niet het geval, dus allesomvattende openheid is de enige mogelijke uitkomst. Dit is echter geen enkel probleem.. maatschappelijke conditionering is zo gepiept.
wenselijk of onwenselijke aspecten binnen een cultuur bestaan niet, slechts geconditioneerde en vreemde gebruiken.