Afscheid van Eli Goldratt (1947-2011): In memoriam, de man van het grote Doel.
Philip Bakker kijkt terug op zijn inspiratie door Eli Goldratt.
DE mail
Zondag 12 juni 2011 ontving ik een mail die mijn zondag overhoop haalde. Het overlijden van Eli Goldratt op zaterdag 11 juni 2011, thuis te midden van familie en dierbare vrienden in Tel Aviv, raakte mij onverwacht diep. Eli is voor mij namelijk de belichaming van POOGI, ‘the Process Of On-Going Improvement’.
Op Wikipedia staat Eli Goldratt toegelicht als natuurkundige en bedenker van de Theory of constraints ( TOC) die staat voor het diepgaand oplossen problemen binnen organisaties door er wetenschappelijke methoden op los te laten.
Een groots en krachtig man, te jong overleden op 64 jarige leeftijd. Een man die ik altijd heb bewonderd en enkele malen heb kunnen spreken. In 1998 ontdekte ik zijn beroemde boek ‘Het doel’ en las het in één dag uit, totaal gebiologeerd. Met de week daarop meteen de opvolger ‘Het is geen toeval’. En weer vier weken later heb ik opnieuw bijna ademloos het allereerste TOC-studieboek doorgespit van Bill Dettmer, (Goldratt’s Theory of Constraints). Dat boek heb ik zo aandachtig gelezen, zoals ik nog nooit eerder een boek had bestudeerd.
DE man
Hoe leg je een man als Eli uit aan iemand die nog nooit van hem heeft gehoord?
Eli: geniaal, gedreven, niet bang om buitengewoon te confronteren bij het ontmoeten van ‘human stupidity’, zelfbewust, altijd op zoek naar diepere oorzaken en betere oplossingen zonder bij-effecten, pijproker pur sang en bovenal uitreikend naar een wereld zonder conflicten. Met als natuurkundige een diep vertrouwen in wetenschap.
In de afscheidsmail die ik ontving vanuit het TOC-netwerk staat het volgende citaat van Eli vermeld over de stellingen die hij in zijn leven vol verve voor het voetlicht heeft gebracht:
“I smile and start to count on my fingers: One, people are good. Two, every conflict can be removed. Three, every situation, no matter how complex it initially looks, is exceedingly simple. Four, every situation can be substantially improved; even the sky is not the limit. Five, every person can reach a full life. Six, there is always a win-win solution. Shall I continue to count?”
Iedereen die hem ooit heeft ontmoet, kan zijn blik herinneren. De doordringende ogen, het fronsen met de wenkbrauwen, gevolgd door een krachtig betoog waarin hij opeens een verrassend andere realiteit schetst. Kijk eens naar het volgende interview waarin hij zijn visie schetst op het kernprobleem van Amerika, en hoe Obama volgens hem momenteel niet het juiste probleem aanpakt.
DE ‘Why?’
Eli staat voor mij voor iemand die altijd ‘excellence’ verwachtte. Die altijd verwachtte dat iedereen het belang inzag van het stellen van de vraag ‘Why?’. En als geen ander met zijn typisch Israëlische accent kon reageren met ‘Becauzzzze?’.
Daarbij niets of niemand ontziend. Een bijzondere ervaring voor mij was een driedaagse conferentie in Atlanta in 2011 voor TOC-experts, een paar maanden na ‘9-11’. Nog nooit heb ik iemand dusdanig een zaal met allemaal experts op een vakgebied zo zien domineren. Dit heeft sterk bijgedragen aan mijn beeld van een man die veel dieper en verder kon denken dan vrijwel iedereen om zich heen. Dat zal voor hem mogelijk ook confronterend zijn geweest.
De grootsheid van TOC, de groeipotentie van zorgen voor de zwakste schakel, samen met een buitengewone focus op zowel behoeften van het bedrijfsleven als ook de menselijkheid.
En dan tegelijkertijd vaak weer mensen, volgens hem onnodig, zien terugvallen op vertrouwde principles: “For me, since the success of The Goal – and that started almost from day one, I cannot tolerate when people tell me that there is an inherent resistance to change.” Beroemd is zijn uitspraak, “Isn’t it obvious?”
Eli was ervan overtuigd dat iedereen briljant kon denken. Hij stelde dat hij geen buitengewoon geniaal man was, slechts een bodybuilder die zichzelf voortdurend trainde in helder denken. Telkens liet hij zien hoe eenvoudig dat was, ook al vond ik dat vaak moeilijk.
Voortdurend nodigde hij mensen daartoe uit, vanuit de menselijke basisbehoefte aan persoonlijke groei. Tijdens een TOC congres in Los Angeles in juni 2001 verwoordde hij TOC als volgt: “TOC is an evolution and not a revolution. Mind sets do have to change and the constraint is conformity.”
HET levenswerk
Het levenswerk van Eli Goldratt wordt op prachtige wijze voortgezet door de non-profit organisatie TOC For Education (www.tocforeducation.com). Bij de Nederlandse afdeling heb ik mij kunnen scholen tot facilitator in de TOC Thinking Processes.
Afgelopen zondag kwam opnieuw met ontroering de uitnodiging van Eli naar boven, zoals hij die schreef in het voorwoord bij ‘Het doel’: “Ik wilde laten zien dat ieder van ons de mogelijkheden en capaciteiten heeft om een wezenlijke bijdrage te leveren en dat het enige wat daarvoor nodig is de moed om op jezelf te vertrouwen en jezelf te onderzoeken.”
Eli, ik dank je.
Philip Bakker
Tags: eli goldratt, het doel, theory-of-constraints, TOC
Philip
Dank voor je mooie column over Eli.
Wat Eli is begonnen houdt niet op nu hij er niet meer is. Het is nu aan iedereen in het netwerk om de fakkel te laten branden. En reken er op dat het licht zal worden!
Marten