Eind vorig jaar meldde Wouter Klootwijk in zijn column in De Gelderlander dat in september van dat jaar Nederlandse hop was geoogst. Niets bijzonders, zult u denken. Toch wel…
Enig speurwerk op internet leerde mij, dat hop vroeger veel in Nederland verbouwd werd, maar tegenwoordig alleen nog door hobbybrouwers. Dat bracht mij tot de vraag wat er allemaal komt kijken bij de productie en distributie van ons dagelijks bier. Daarover straks meer.
Hop (Humulus lupulus) is een plant uit de hennepfamilie. De plant wordt ondermeer gebruikt als medicinaal middel en als bestanddeel van bier. De vrouwelijke plant, waar de hopbellen aan groeien, vond ik altijd al bijzonder, maar ik wist ook dat je ze beter niet in je tuin kunt hebben: in no time woon je in een oerwoud. In totaal wordt er naar schatting zo’n 80.000 ton hop per jaar geoogst (2005), van 55.000 hectare land, verspreid over de hele wereld. In Duitsland wordt ten opzichte van vroeger weinig hop meer verbouwd. Toch is het met meer dan 18.000 hectaren (2005) nog steeds het grootste hopproducerende land ter wereld. De beste hop schijnt overigens vrijwel uitsluitend uit Hongarije en Tsjechië (Bohemen) te komen.
Tot voor kort haalde Gulpener zijn hop uit België, Duitsland en Tsjechië. Er werd wat afgesleept met grondstoffen, zoals gerst, tarwe en hop! Gulpener vond dat dit anders moest en heeft besloten milieuschoon te produceren, met uitsluitend grondstoffen uit de directe omgeving van de brouwerij: zo ontstond een waar streekproduct. En, zoals u wellicht weet, zijn streekproducten in de mode.
In 1997 startten Maatschap Wouters en Gulpener Bierbrouwerij een innovatief project gestart. Wouters, fruitteler in Limburg, kreeg het verzoek van Gulpener om op kleine schaal hop te telen (ze teelden daar al gerst voor Gulpener). Niet voor niets is dit project opgenomen in het Plattelandsontwikkelingsprogramma 2000 – 2006. Ook heeft het project subsidie vanuit de Europese Unie gekregen.
Tot zover het gesleep met grondstoffen. Maar wat te denken van het eindproduct? In Utrecht hebben ze daarvoor ook een duurzame oplossing bedacht. Het oude centrum van de stad is verboden terrein voor vrachtverkeer. De monumentale bruggen, wegen en middeleeuwse werfkelders zijn daar te delicaat om het relatief zware verkeer aan te kunnen. Al sinds 1996 vaart de bierboot en voorziet circa zeventig horecabedrijven rondom de grachten van drank en eten. Sinds 2005 zijn daar zelfs koel- en vriesproducten aan toegevoegd.
Dit initiatief blijkt een dusdanig groot succes te zijn, dat de gemeente Utrecht onlangs heeft besloten een tweede bierboot in de vaart te brengen! Verder is het de bedoeling dat de boot – die nu nog op diesel vaart – later op groene stroom gaat varen. Het vervoer van bier en andere waren door de Utrechtse grachten blijkt een groot succes en een goed voorbeeld voor stedelijke distributie. Ook in andere steden worden daarom de stemmen om de kanalen weer open te stellen voor waar ze ooit voor bestemd waren, namelijk distributie, steeds luider. “Goederenvervoer moet terug op de grachten”, is de wens van de stichting Mokum Mariteam.
Bier wordt binnen afzienbare tijd op grote schaal mutimodaal vervoerd. Heineken gaat exportbier per binnenvaart naar Rotterdam en Antwerpen transporteren.
Het gaat om zo’n vijf à zes afvaarten per dag, vanaf de nieuwe containeroverslagterminal van Van Uden in Alphen aan den Rijn. Heineken maakt gebruik van veertigvoets containers en in piektijden voeren ze er daarvan 200 tot 240 per dag af. Nu rijden er nog dagelijks zo’n tweehonderd vrachtwagens naar deze havens! Mout, een van de grondstoffen, zal mogelijk ergens in 2009 via de binnenvaart bij de Oude Rijn aangevoerd gaan worden. Ook dit zal op termijn veel vrachtwagens van de weg halen
Ons bier wordt op deze manier steeds agrologistieker. Dat biedt perspectief voor onze andere dagelijkse producten en materialen
Auteur: Françoise van den Broek, NEA
Deze column is eerder geplaatst in Agrologistiek Magazine 2009
Tags: agrologistiek, bavaria, bier, heineken, supply-chain-management
