Zoveel mogelijk schone lucht per euro. Dat is het doel van het plan ‘Schone lucht voor Amsterdam‘ waarmee het Amsterdamse college van B&W heeft ingestemd. Het gaat om maatregelen voor zakelijke veelrijders. De belangrijkste maatregelen voor stedelijke distributie in Amsterdam zijn:
- Verschonen taxi’s, grote bestelauto’s en dieselvrachtwagens door overgang naar Euro 6/VI.
- Verschonen zakelijke veelrijders (zoals taxi’s en licht bestelverkeer) naar elektrisch vervoer en verdere aanleg oplaadinfrastructuur elektrisch rijden.
- Voortzetting milieuzone voor vrachtwagens en het voornemen om in 2013 ook een milieuzone voor bestelauto’s te hebben.
- Bundelen goederenvervoer, voorkeursnet goederenvervoer en verruimen tijden om te laden en lossen (venstertijden).
Rendement
In de herijking zijn alle luchtkwaliteitmaatregelen doorgerekend op hun rendement. Amsterdam krijgt anderhalf keer meer schone lucht voor tweederde van het geld met het pakket maatregelen dat nu voorligt.
Met dit pakket geeft de gemeente € 41 miljoen minder uit. Tegelijkertijd bereikt men het effect alsof er per dag 3.000 personenauto’s minder rijden op een drukke stadsweg als de Stadhouderskade.
Maatregelen
Het gaat om maatregelen voor zakelijke veelrijders, niet om particulieren. De belangrijkste maatregelen zijn:
- Verschonen taxi’s, grote bestelauto’s en dieselvrachtwagens door overgang naar Euro 6/VI.
- Verschonen zakelijke veelrijders (zoals taxi’s en licht bestelverkeer) naar elektrisch vervoer en verdere aanleg oplaadinfrastructuur elektrisch rijden.
- Voortzetting milieuzone voor vrachtwagens en het voornemen om in 2013 ook een milieuzone voor bestelauto’s te hebben.
- Bundelen goederenvervoer, voorkeursnet goederenvervoer en verruimen tijden om te laden en lossen (venstertijden).
Schonere lucht voor minder geld
Met het vorige programma voor luchtkwaliteit zou een reductie bereikt worden van 1,1 microgram/m3 aan NO2 (stikstofdioxide) voor een budget van € 117 miljoen (2008-2016). Met het nu voorgestelde pakket maatregelen verwacht de gemeente een reductie van 1,6 microgram/m3 voor in totaal € 76 miljoen (2008-2016). ‘Door de herijking krijgen we anderhalf keer zoveel effect voor tweederde van het geld. Dat is goed nieuws voor Amsterdam in deze financieel moeilijke tijden’, aldus verantwoordelijk wethouder Eric Wiebes.
Tegenvallende resultaten ombuigen
De laatste prognoses voor de luchtkwaliteit in 2015 vallen tegen. In de lucht mag volgens EU-normen in 2015 niet meer dan 40,5 microgram/m3 aan NO2 zitten. De gemeente verwacht een overschrijding van 2,8 microgram/m3 in 2015 als geen aanvullende maatregelen worden getroffen. De belangrijkste oorzaak is dat nieuwe vrachtwagens (Euro IV en V) minder schoon zijn dan verwacht. De NO2-norm wordt op zeven drukke verkeerswegen overschreden, maar een groot aantal andere Amsterdamse drukke wegen bevindt zich net onder de norm. Voor fijnstof voldoet Amsterdam al wel aan de Europese normen.
De zeven knelpunten waar de NO2-norm wordt overschreden zijn de Amstelveenseweg, Prins Hendrikkade, Tweede Hugo de Grootstraat, Jan van Galenstraat, Stadhouderskade, Amsteldijk en Surinamestraat. Drie van de zeven knelpunten worden opgelost met de voorgestelde maatregelen (Stadhouderskade, Amsteldijk en Surinamestraat). Op de andere knelpunten komt nader onderzoek naar specifieke maatregelen. Het knelpunt Prins Hendrikkade wordt bijvoorbeeld bijna opgelost met de inzet van schonere stadsbussen en rondvaartboten.
Amsterdam heeft invloed op 10% van de vervuiling
De lokale luchtverontreiniging wordt veroorzaakt door lokale, regionale, landelijke en zelfs internationale bronnen (zoals uitstoot van het Ruhrgebied). Amsterdam kan alleen lokale vervuilers aanpakken en tot 2015 zorgen voor ongeveer 10% van de benodigde verbetering.
Amsterdam kan het dus niet alleen, de luchtverontreiniging moet vooral landelijk worden aangepakt. De nieuwe knelpunten worden immers met name veroorzaakt door tegenvallende normen Euro IV en V. De gemeente denkt bijvoorbeeld aan stimuleringsmaatregelen voor Euro 6/VI-vrachtwagens en bestelauto’s, het fiscaal verleiden van zakelijke veelrijders te kiezen voor veel minder vervuilende benzine en maatregelen op rijkswegen, vooral de ring A10.
Amsterdam wil luchtkwaliteitsmaatregelen die wérken. Amsterdam is niet de enige. Verschillende gemeenten hebben al laten weten interesse te hebben voor deze herijking en de onderliggende berekeningen. In 2013 volgt een evaluatie van de herijking.
Gaat het werken?
Toch zijn de ervaringen met maatregelen voor stedelijke distributie in andere steden tot nu toe teleurstellend. Ze leiden niet tot minder vrachtwagens in de binnenstad. Mooie initiatieven mislukken, andere initiatieven blijven alleen overeind met subsidie of raken verstrikt in ambtelijke molens. Waarom is het zo lastig?
Juiste gegevens
De cijfers over de transportstromen in de stad deugen niet. Initiatieven kijken vooral naar de winkelbevoorrading. Dat is minder dan 10% van het totale transport de stad in en die stroom is voor de grote winkelketens al goed geregeld. De transportstromen naar de bouwplaats, horeca en catering zijn veel dikker. En wat te denken van alle pakketjes van DHL, TNT en UPS? Zonder de juiste en complete cijfers is elk plan gebaseerd op drijfzand.
De klant centraal stellen
De bedenkers kijken niet naar de behoeften van de ontvangende klanten. Doe je dat wel, dan kom je tot andere concepten, zoals vervoer over water voor bouwmaterialen, het bundelen van de bevoorrading aan de horeca, levering aan consumenten en afhandelen van afvalstromen. Waarom komen de pakketbezorgers twee keer terug als we niet thuis zijn? Waarom kan dat niet op afspraak?
Beleid
De lokale overheid is soms wispelturig. De wethouder wil wel graag op de foto met die elektrische vrachtwagen of vrachttram… Maar, als het puntje bij het paaltje komt, dan geeft diezelfde wethouder niet thuis als er lastige beslissingen komen over vergunningen en ruimtelijke ordening of het stellen van eisen aan de bevoorrading van grote bouwprojecten in de stad.
Kansrijk
Ik ben blij dat in Amsterdam het thema nu serieus op de agenda staat. Stedelijke distributie is kansrijk als die zich richt op de grootste vervoersstromen, snapt waarom de bevoorrading gaat zoals ‘ie gaat, concepten bedent vanuit de klant en de lokale politiek de rug recht houdt.
Bron: Gemeente Amsterdam
Tags: amsterdam, binnenstad, stedelijke-distributie
