Minister Eurlings betoogt elke dag weer dat de kilometerheffing autobezitters geen extra geld kost en de files halveert. Vertilt Den Haag zich aan dit dure, grootschalige, ingewikkelde en privacy-gevoelige project? Of biedt de kilometerheffing kansen om de lege schatkist te vullen en tegelijk ook het fileleed te beëindigen? Dat vroeg het FD zich eerder deze week af…
Dr. Kevin Pak, revenue management consultant, en Sjoukje Dijkstra van Ortec gaven deze week in het FD een andere kijk op rekeningrijden.
Bron: FD/Ortec
“Er zijn meer wegen die naar Rome leiden, hoewel die vlieger in het geval van het rekeningrijden niet op lijkt te gaan. De weg naar het rekeningrijden zit niet alleen vol gaten, maar het is ook, tot nu toe, één enkele route die genomen wordt door de heren en dames politici en beleidsmakers. Gaat het er bij het rekeningrijden niet om dat de belasting eerlijker verdeeld wordt over de gebruikers van de weg? Bij een eerlijke prijs hoort een eerlijke berekening. Waarom horen we daar zo weinig over?
Los van de vraag of rekeningrijden nu wel een goede methode is om files terug te dringen en de belasting eerlijker te verdelen, is de belangrijkste vraag: hoe zal de prijs van een kilometer bepaald worden. Bij de invoering van het rekeningrijden, waarbij het vrachtverkeer in 2012 als eerste zal betalen voor elke afgelegde kilometer en in een later stadium ook de automobilist, wordt tot nu toe alleen gekeken naar verschillende prijzen per tijdstip. Ook wil men nog wel kijken naar een bepaalde prijs per weg, maar daar houdt het op.
Een gemiste kans, want ‘revenue management’, ook wel ‘yield management’ genoemd, zou een uitstekend instrument zijn om de juiste prijs te berekenen. Het hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Dat wil zeggen: niet zoals in het rapport Mobiliteitsbalans 2008 van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid. Dit instituut haalt revenue management wel aan, maar vanuit een verkeerd oogpunt. Volgens de onderzoekers achter dit rapport zou een automobilist met revenu management via een centraal planningssysteem zijn reis van A naar B kunnen aanvragen. Het systeem bepaalt vervolgens of de aangevraagde reis op het netwerk past. De automobilist krijgt dan alleen toegang als zijn reis geen congestie veroorzaakt. Hierbij zou het zelfs mogelijk moeten zijn om bepaalde wegvlakken te reserveren.
Op zich is het idee hierachter niet verkeerd. Zij het dat automobilisten zwaar in de problemen kunnen komen als zij een noodritje moeten maken, bijvoorbeeld naar het ziekenhuis. Kent u de film met Tom Cruise – ‘The Minority Report’? Dan kunt u zich ook voorstellen hoe u er in de toekomst bij zou kunnen zitten. Stelt u zich voor: uw auto die tegen u zegt: “Probeer om te draaien, anders veroorzaakt u congestie.” Weg vrijheid. Dan kunt u net zo goed met de trein gaan. Bovendien, hoe moet dat dan met het vrachtverkeer?
Revenu management, indien op de juiste manier ingezet, dus niet zoals hierboven geschetst op een zeer centralistische manier, helpt om de vraag naar een goed of dienst in sterke mate te sturen via veranderingen in de prijs. Dat kan per tijdstip, maar ook per periode. Bijvoorbeeld een hogere prijs in de winter, een lagere prijs gedurende de zomer. Bovendien kan een prijs per route (dagelijks) berekend worden, waarbij rekening houdend met andere factoren, zoals files en weersomstandigheden de prijs voor een rit van Alkmaar via IJmuiden naar Amsterdam goedkoper wordt dan de route Alkmaar via Zaandam naar Amsterdam. Bij de KLM gebeurt precies hetzelfde: Je kunt een rechtstreekse vlucht vanuit Rome naar Londen hebben of een vlucht die via Amsterdam gaat. Afhankelijk van de vraag, wordt de ene prijs op een hoger of lager niveau ingezet dan de andere. Doorgaans is de populaire, rechtstreekse route het duurst, waarmee de andere route weer aantrekkelijker geprijsd wordt.
Revenue management dus, een instrument, wanneer goed toegepast, waarbij tarieven gedifferentieerd zijn op basis van wat de automobilist ervoor wil betalen. Alles heeft zijn prijs, maar bij voorkeur wel graag op basis van de juiste berekening. Bij ons wordt in het kader van revenu management de prijs berekend aan de hand van wiskundige modellen. Hier heeft Ortec al jaren ervaring in, waarvan 20 jaar bij KLM. Vanuit die achtergrond en ervaring moet helaas geconcludeerd worden dat bij invoering van het rekeningrijden diverse specialismen worden meegenomen, van politici tot juristen en economisten, maar de wiskundige modellen niet worden gebruikt om te komen tot praktische oplossingen voor mogelijke knelpunten. Wetenschappers en verkeersexperts ontwikkelen wel allerlei modellen om de verkeersstromen te analyseren, maar voor het invoeren van praktische oplossingen, worden de wiskundige modellen onder het tafelkleed geschoven.
Niet handig, want om te voorkomen dat automobilisten straks massaal door stille dorpjes trekken of we, zoals de autolobby in Nederland het verwoordt, betaald in de file staan, zijn wiskundige modellen onontbeerlijk. Dat deze wiskundige methoden niet alleen theoretisch, maar ook praktisch toepasbaar zijn, bewijst revenue management. Hiermee heeft rekeningrijden wellicht een kans van slagen, zonder dat er extra verkeersslachtoffers vallen: mét een eerlijke prijsverdeling én minder file, dus minder vervuiling. En was dat niet waar het uiteindelijk om ging?”
Bron: FD en Ortec, 2009
Tags: beprijzen, eurlings, files, kilometerheffing, ortec
